Nhiễm Bệnh Sán Chó Mèo Toxocara Vì Thói Quen Ăn Uống

Nhiễm Toxocara có thể liên quan đến thực phẩm, rau sống nhiễm trứng ký sinh trùng và thói quen vệ sinh kém. Bác sĩ Nguyễn Văn Đức tư vấn cách phòng bệnh và nhận biết triệu chứng.

Bệnh nhân hỏi: “Tôi ăn uống khá đơn giản, thường xuyên ăn rau sống và thịt tái, lại nuôi chó mèo trong vườn. Có phải đây là lý do tôi nhiễm Toxocara?”

Đây là câu hỏi tôi gặp khá thường xuyên trong quá trình thăm khám tại Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga Hà Nội. Nhiều người khi nhận kết quả xét nghiệm Toxocara dương tính thường cố gắng tìm lại một món ăn hoặc một lần tiếp xúc với chó mèo để xác định nguyên nhân.

Toxocara là loại giun tròn ký sinh chủ yếu ở chó và mèo, thường được gọi quen thuộc là “giun đũa chó mèo”. Người có thể nhiễm bệnh khi vô tình nuốt phải trứng Toxocara đã phát triển đến giai đoạn có khả năng gây nhiễm. Trứng có thể hiện diện trong đất, môi trường hoặc thực phẩm bị nhiễm phân chó mèo.

Nhiễm Toxocara có liên quan đến thói quen ăn uống không?

Có thể có, nhưng cần hiểu đúng cơ chế lây nhiễm.

Toxocara không phải là bệnh chỉ đơn giản do “ăn thịt chó mèo” hay cứ ăn đồ sống là chắc chắn nhiễm. Con đường thường gặp hơn là nuốt phải trứng Toxocara từ môi trường bị ô nhiễm.

Ví dụ, rau sống được trồng hoặc sơ chế trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo có thể bị nhiễm đất chứa trứng ký sinh trùng. Nếu rau không được làm sạch đúng cách, trứng có thể theo thức ăn vào đường tiêu hóa.

Ngoài ra, thói quen ăn uống bằng tay chưa rửa sạch sau khi tiếp xúc với đất, vật nuôi hoặc phân chó mèo cũng có thể tạo điều kiện để trứng Toxocara xâm nhập vào cơ thể. CDC ghi nhận con người có thể nhiễm bệnh khi vô tình ăn phải đất hoặc thực phẩm nhiễm trứng giun đũa chó mèo.

Một số trường hợp hiếm có thể liên quan đến việc ăn thịt hoặc phủ tạng động vật bị nhiễm ấu trùng mà chưa được nấu chín kỹ. Tuy nhiên, đây không phải con đường lây truyền chủ yếu.

Những thói quen nào làm tăng nguy cơ nhiễm Toxocara?

Trong thực tế, tôi thường khuyên người dân đặc biệt chú ý những thói quen sau:

• Ăn rau sống, rau thơm hoặc thực phẩm chưa được rửa sạch kỹ.
• Ăn thịt tái, thịt chưa chín kỹ hoặc nội tạng chưa được chế biến đảm bảo.
• Không có thói quen rửa tay trước khi ăn hoặc chế biến thức ăn.
• Thường xuyên tiếp xúc với đất nhưng không vệ sinh tay sau đó.
• Nuôi chó, mèo nhưng không tẩy giun và kiểm soát phân vật nuôi đúng cách.
• Làm việc trong môi trường chăn nuôi gia súc, gia cầm hoặc thường xuyên tiếp xúc với đất, động vật.
• Có thói quen để chó mèo tiếp xúc với khu vực chế biến hoặc ăn uống.

Đặc biệt, những người thường xuyên chăn nuôi, làm vườn, tiếp xúc với đất, nuôi thú cưng hoặc sinh hoạt gần chó mèo cần chú ý hơn đến vệ sinh tay và thực phẩm.

Tuy nhiên, có tiếp xúc với chó mèo hoặc ăn rau sống không đồng nghĩa chắc chắn đã nhiễm Toxocara. Nhiễm bệnh còn phụ thuộc vào việc có nuốt phải trứng Toxocara có khả năng gây nhiễm hay không.

Nhiễm Toxocara có biểu hiện như thế nào?

Một điểm khiến nhiều người lo lắng là không phải trường hợp nhiễm Toxocara nào cũng có triệu chứng. Nhiều người không có biểu hiện nào rõ ràng. (CDC)

Khi có biểu hiện, triệu chứng có thể không đặc hiệu. Một số người có thể xuất hiện:

• Ngứa kéo dài hoặc phát ban, mề đay.
• Mệt mỏi, khó chịu.
• Sốt hoặc ho trong một số trường hợp.
• Đau bụng.
• Tăng bạch cầu ái toan.
• Các biểu hiện liên quan đến mắt như đỏ mắt, nhìn thấy điểm bất thường hoặc giảm thị lực khi có tổn thương mắt. 

Ngứa da lâu ngày là triệu chứng có thể cần thăm khám và xét nghiệm giun sán ký sinh trùng

Điều quan trọng là các triệu chứng trên không đủ để khẳng định nhiễm Toxocara. Ngứa và mề đay còn có thể liên quan đến dị ứng, bệnh da liễu hoặc nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, không nên tự mua thuốc điều trị chỉ dựa trên triệu chứng.

Hãy thăm khám và xét nghiệm máu tại các cơ sở chuyên khoa về ký sinh trùng.

Làm gì để phòng bệnh sán chó mèo?

Biện pháp đơn giản nhưng rất quan trọng là thực hiện tốt vệ sinh ăn uống và vệ sinh khi tiếp xúc với động vật.

Tôi khuyên mọi người nên ăn chín, uống sôi, hạn chế thực phẩm sống hoặc tái không rõ nguồn gốc; rửa sạch rau củ quả trước khi ăn; rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với đất, chó mèo hoặc chất thải động vật.

Gia đình nuôi chó mèo cũng nên đưa vật nuôi đi kiểm tra và điều trị giun sán theo hướng dẫn của bác sĩ thú y, đồng thời thu gom chất thải của vật nuôi đúng cách. Đây là những biện pháp giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với trứng Toxocara trong môi trường.

Khi nào nên đi thăm khám và xét nghiệm Toxocara?

Nếu bạn có tình trạng ngứa kéo dài, mề đay tái diễn, mệt mỏi không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi có tiền sử thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, đất hoặc thực phẩm có nguy cơ ô nhiễm, nên đến cơ sở y tế có chuyên môn về ký sinh trùng để được đánh giá.

Nếu xuất hiện mờ mắt, giảm thị lực hoặc các bất thường về mắt, cần đi khám sớm để bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Toxocara có thể gây bệnh ở mắt trong một số trường hợp và việc đánh giá cần dựa trên biểu hiện lâm sàng, tiền sử phơi nhiễm và xét nghiệm phù hợp.

Tại cơ sở chuyên khoa như Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga Hà Nội, người bệnh có thể được bác sĩ khai thác tiền sử ăn uống, môi trường sống, tiếp xúc với vật nuôi và triệu chứng trước khi chỉ định xét nghiệm cần thiết. Xét nghiệm huyết thanh Toxocara có thể được sử dụng trong quá trình đánh giá, nhưng kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ giải thích cùng với triệu chứng và tiền sử phơi nhiễm, không nên tự kết luận chỉ dựa trên một chỉ số xét nghiệm.

Chủ động phòng bệnh từ những thói quen nhỏ nhất

Toxocara là bệnh có thể phòng tránh bằng những thói quen rất đơn giản: ăn chín, uống sôi, rửa sạch thực phẩm, rửa tay đúng cách và quản lý vật nuôi tốt.

Nếu bạn đang bị ngứa hoặc mề đay kéo dài, thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, làm việc trong môi trường chăn nuôi hoặc có những biểu hiện bất thường về mắt, đừng vội quy tất cả triệu chứng cho “sán chó”. Hãy đến cơ sở chuyên khoa để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân và hướng dẫn xét nghiệm phù hợp.

Phòng bệnh từ thói quen ăn uống và vệ sinh hằng ngày chính là cách đơn giản nhất để giảm nguy cơ nhiễm Toxocara cho bản thân và gia đình.

Bác sĩ. Nguyễn Văn Đức

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa