Bệnh Giun Kim: Nguyên Nhân Lây Nhiễm Và Hướng Điều Trị Dứt Điểm

Bệnh giun kim gây ngứa hậu môn về đêm, dễ lây trong gia đình. Tìm hiểu nguyên nhân, xét nghiệm, điều trị và cách phòng tái nhiễm hiệu quả.

Bị ngứa hậu môn ban đêm có phải do giun kim?

Bệnh nhân hỏi:

“Thưa bác sĩ, tôi thường xuyên bị ngứa vùng hậu môn, đặc biệt vào ban đêm. Trong gia đình có trẻ nhỏ cũng có biểu hiện tương tự. Tôi nghi ngờ bị giun kim nhưng chưa biết lây nhiễm từ đâu và điều trị thế nào để khỏi hẳn, không bị lại. Mong bác sĩ phản hồi”

Đây là một trong những tình huống khá thường gặp mà Bác sĩ Nguyễn Văn Đức tiếp nhận trong quá trình thăm khám các bệnh ký sinh trùng. Giun kim không phải là loại giun nguy hiểm trong đa số trường hợp, nhưng đặc điểm dễ lây, dễ tái nhiễm và có thể lan truyền giữa các thành viên trong gia đình khiến việc điều trị không nên chỉ tập trung vào một người.

Bệnh giun kim là gì?

Giun kim có tên khoa học là Enterobius vermicularis, thuộc nhóm giun tròn ký sinh chủ yếu trong đường ruột người. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở trẻ em và những người sống, sinh hoạt trong môi trường tập thể.

Giun trưởng thành sống trong ruột người bệnh. Vào ban đêm, giun cái có thể di chuyển ra vùng quanh hậu môn để đẻ trứng. Chính quá trình này thường gây ra triệu chứng ngứa hậu môn về đêm.

Một số người nhiễm giun kim gần như không có triệu chứng. Vì vậy, nếu trong gia đình có một người được xác định nhiễm, những người tiếp xúc gần cũng cần chú ý nguy cơ lây nhiễm.

Ban đêm giun kim trưởng thành thường bò ra hậu môn để đẻ trứng

Nguyên nhân nhiễm giun kim và con đường lây truyền

Điểm đặc biệt của bệnh giun kim là trứng giun có thể dễ dàng truyền từ người này sang người khác.

Tự nhiễm từ tay lên miệng

Khi vùng hậu môn ngứa, người bệnh có thể vô thức gãi. Trứng giun bám vào tay và dưới móng tay. Nếu không rửa tay kỹ trước khi ăn hoặc đưa tay lên miệng, trứng có thể đi vào đường tiêu hóa và tiếp tục phát triển.

Lây qua quần áo, chăn màn và đồ dùng

Trứng giun có thể phát tán vào đồ lót, quần áo ngủ, khăn và chăn ga. Người khác tiếp xúc với những vật dụng này rồi đưa tay lên miệng có thể bị nhiễm. Trứng giun kim có khả năng tồn tại trên một số vật dụng trong môi trường trong khoảng 2–3 tuần.

Lây lan trong cùng gia đình và trường học

Trẻ em thường là nhóm dễ mắc và dễ truyền bệnh do thói quen đưa tay lên miệng, cắn móng tay hoặc vệ sinh tay chưa tốt. Vì vậy, một trường hợp nhiễm giun kim có thể kéo theo nhiều thành viên khác trong gia đình.

Dấu hiệu nhận biết về bệnh giun kim

Triệu chứng điển hình nhất là ngứa quanh hậu môn, đặc biệt vào ban đêm. Một số người có thể gặp:

• Khó ngủ hoặc ngủ không ngon do ngứa.
• Trẻ quấy khóc, bứt rứt vào ban đêm.
• Gãi vùng hậu môn nhiều.
• Có thể nhìn thấy giun nhỏ màu trắng quanh hậu môn hoặc trên quần áo, chăn ga.
• Một số trường hợp nữ giới có thể gặp kích ứng vùng sinh dục do giun di chuyển bất thường.

Tuy nhiên, không phải cứ ngứa hậu môn là chắc chắn nhiễm giun kim. Nhiều bệnh lý da liễu, nhiễm nấm hoặc các nguyên nhân khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, cần đánh giá đúng nguyên nhân trước khi có hướng điều trị.

Xét nghiệm giun kim bằng cách nào?

Một điểm cần lưu ý là xét nghiệm phân thông thường không phải phương pháp tối ưu để phát hiện giun kim.

Phương pháp thường được sử dụng là tape test – dùng băng dính trong lấy mẫu vùng quanh hậu môn để tìm trứng giun dưới kính hiển vi. Mẫu thường được lấy vào buổi sáng, trước khi tắm, đi vệ sinh hoặc mặc quần áo; trong một số trường hợp bác sĩ có thể hướng dẫn lấy mẫu trong nhiều buổi liên tiếp để tăng khả năng phát hiện.

Do đó, khi có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên được bác sĩ ký sinh trùng đánh giá thay vì tự suy đoán dựa trên triệu chứng.

Điều trị giun kim như thế nào để hạn chế tái nhiễm?

Điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa

Điều trị giun kim thường sử dụng thuốc chống ký sinh trùng phù hợp. Một số thuốc được sử dụng trong điều trị gồm mebendazole, albendazole hoặc pyrantel pamoate. Theo hướng dẫn chuyên môn của CDC, liệu trình thường cần liều điều trị thứ hai sau khoảng 2 tuần, bởi thuốc có thể tiêu diệt giun nhưng không loại bỏ hoàn toàn trứng; liều tiếp theo giúp xử lý những con giun mới phát triển từ trứng còn sót lại.

Tuy nhiên, không nên tự mua thuốc và tự phối hợp nhiều loại thuốc. Bác sĩ cần xem xét tuổi, cân nặng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và các yếu tố đặc biệt khác trước khi lựa chọn thuốc và liều.

Điều trị cần kết hợp kiểm soát nguồn lây

Theo kinh nghiệm tư vấn của Bác sĩ Nguyễn Văn Đức, với giun kim, chỉ uống thuốc mà không kiểm soát vệ sinh rất dễ dẫn đến vòng xoắn nhiễm – tái nhiễm – tiếp tục nhiễm.

Khi cần thiết, bác sĩ có thể hướng dẫn xử trí đồng thời những người sống cùng nhà hoặc người tiếp xúc gần. CDC cũng khuyến nghị điều trị đồng thời người nhiễm, người chăm sóc và thành viên trong hộ gia đình để giảm nguy cơ tái nhiễm.

Hình ảnh: Giun kim trưởng thành được gắp ra từ hậu môn sau khi dùng thuốc 

Phòng ngừa bệnh giun kim trong gia đình

Để phòng ngừa giun kim, gia đình nên duy trì những thói quen đơn giản nhưng rất quan trọng:

• Rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Cắt móng tay ngắn, luôn giữ móng sạch.
• Hạn chế đưa tay lên miệng hoặc cắn móng tay.
• Tắm rửa sạch sẽ, đặc biệt vào buổi sáng.
• Thay đồ lót và quần áo ngủ sạch sẽ thường xuyên.
• Giặt quần áo, khăn, chăn ga của người nhiễm thường xuyên.
• Không giũ mạnh chăn màn hoặc quần áo có khả năng chứa trứng giun.
• Vệ sinh các bề mặt và vật dụng hàng ngày thường xuyên tiếp xúc.
• Các thành viên trong gia đình cần thực hiện vệ sinh nghiêm ngặt trong thời gian sau điều trị để hạn chế tái nhiễm.

Khi nào nên đi khám chuyên khoa về ký sinh trùng?

Nếu tình trạng ngứa hậu môn về đêm kéo dài, tái diễn nhiều lần, trong nhà có nhiều người cùng bị ngứa hoặc nghi ngờ nhìn thấy giun nhỏ màu trắng, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Tại Phòng khám Ánh Nga Hà Nội, người bệnh có thể được tiếp cận quy trình chuyên khoa khép kín gồm khám bệnh – xét nghiệm cần thiết – đánh giá kết quả – xây dựng phác đồ điều trị và hướng dẫn phòng tái nhiễm. Đội ngũ bác sĩ, tiến sĩ bác sĩ có kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh ký sinh trùng sẽ tư vấn dựa trên triệu chứng và kết quả thăm khám cụ thể.

Điều trị đúng ngay từ đầu giúp hạn chế tái nhiễm

Giun kim có thể điều trị hiệu quả, nhưng “điều trị dứt điểm” không chỉ phụ thuộc vào thuốc. Người bệnh cần được xác định đúng tình trạng nhiễm, sử dụng thuốc đúng chỉ định và đồng thời kiểm soát nguồn lây trong gia đình.

Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện nghi ngờ bệnh giun kim, hãy chủ động thăm khám tại cơ sở chuyên khoa để được tư vấn phù hợp, thay vì tự dùng thuốc kéo dài.

Bạn đang bị ngứa hậu môn về đêm, nghi ngờ nhiễm giun kim hoặc tình trạng cứ điều trị rồi tái phát? Hãy đến Phòng khám Ánh Nga Hà Nội để được bác sĩ thăm khám, thực hiện xét nghiệm phù hợp và xây dựng hướng điều trị theo tình trạng cụ thể.

Bác sĩ. Nguyễn Văn Đức

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa