Giun lươn: Con Đường Lây Nhiễm, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị

Giun lươn là bệnh ký sinh trùng có thể kéo dài nhiều năm. Tìm hiểu đường lây, triệu chứng, xét nghiệm và nguyên tắc điều trị giun lươn an toàn.

Tổng quan về bệnh giun lươn

Bạn Minh Khang ở Bắc Giang hỏi:

“Thưa bác sĩ, giun lươn là bệnh gì? Bệnh lây qua đường nào, có nguy hiểm không và nếu mắc thì điều trị như thế nào?”

Đây là câu hỏi tôi gặp khá thường xuyên trong quá trình thăm khám các bệnh lý ký sinh trùng. Giun lươn, tên khoa học Strongyloides stercoralis, là một loại giun tròn ký sinh chủ yếu ở đường ruột người. Bệnh thường gặp tại các khu vực nhiệt đới, cận nhiệt đới và những nơi điều kiện vệ sinh môi trường còn hạn chế.

Điểm đặc biệt của giun lươn là khả năng tự tái nhiễm trong cơ thể, khiến ký sinh trùng có thể tồn tại trong thời gian rất dài nếu người bệnh không được phát hiện và điều trị phù hợp. WHO cho biết giun lươn có thể gây bệnh mạn tính và trong một số trường hợp suy giảm miễn dịch có thể tiến triển thành tình trạng tăng nhiễm hoặc nhiễm lan tỏa rất nghiêm trọng.

Giun lươn lây nhiễm qua con đường nào?

Ấu trùng giun lươn xâm nhập qua da

Đây là con đường lây nhiễm quan trọng và phổ biến nhất.

Ấu trùng giun lươn có thể tồn tại trong đất bị nhiễm phân người. Khi một người tiếp xúc trực tiếp với loại đất này, đặc biệt khi đi chân đất, ấu trùng có khả năng xuyên qua da, đi vào cơ thể và tiếp tục chu kỳ phát triển.

Những người thường xuyên làm việc ngoài đồng ruộng, tiếp xúc với đất ẩm hoặc sinh sống tại khu vực có điều kiện vệ sinh kém có nguy cơ cao hơn.

Tự tái nhiễm trong cơ thể

Khác với nhiều loại giun đường ruột khác, giun lươn có một đặc điểm rất đáng chú ý là chu kỳ tự nhiễm.

Một số ấu trùng có thể không được đào thải hoàn toàn ra ngoài mà tiếp tục xâm nhập qua niêm mạc ruột hoặc vùng da quanh hậu môn. Vì vậy, nếu không điều trị đúng, nhiễm giun lươn có thể kéo dài nhiều năm.

Đây cũng là lý do người bệnh không nên chỉ dựa vào việc “tẩy giun định kỳ” mà bỏ qua thăm khám khi có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ phù hợp.

Dấu hiệu nhiễm giun lươn thường gặp

Nhiễm giun lươn có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Khi có biểu hiện của bệnh giun lươn, người bệnh có thể gặp:

• Đau bụng, đầy bụng hoặc khó chịu vùng bụng.
• Tiêu chảy từng đợt hoặc kéo dài nhiều ngày.
• Buồn nôn, rối loạn tiêu hóa.
• Ngứa da, nổi mày đay từng đợt.
• Ho hoặc các triệu chứng hô hấp trong một số trường hợp.
• Tăng bạch cầu ái toan có thể gặp ở một số bệnh nhân.

Tuy nhiên, triệu chứng không đủ để khẳng định nhiễm giun lươn. Một số người hoàn toàn không có biểu hiện rõ ràng trong khi ký sinh trùng vẫn tồn tại trong cơ thể. WHO cũng lưu ý bệnh thường bị bỏ sót do nhiều trường hợp không có triệu chứng và một số phương pháp xét nghiệm có độ nhạy hạn chế.

Khi nào nên đi khám và xét nghiệm giun lươn?

Tôi thường khuyên người bệnh cân nhắc xét nghiệm giun lươn khi có triệu chứng phù hợp kèm yếu tố nguy cơ tiếp xúc với đất, đặc biệt nếu các biểu hiện kéo dài hoặc tái diễn không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Các phương pháp có thể được bác sĩ chỉ định bao gồm:

Xét nghiệm phân

Có thể tìm ấu trùng giun lươn trong phân. Tuy nhiên, việc đào thải ấu trùng có thể không liên tục nên một lần xét nghiệm âm tính chưa chắc đã loại trừ hoàn toàn nhiễm giun lươn.

Xét nghiệm huyết thanh

Xét nghiệm kháng thể có thể hỗ trợ chẩn đoán, đặc biệt trong những trường hợp khó phát hiện ấu trùng trực tiếp. Việc lựa chọn xét nghiệm cần căn cứ vào triệu chứng, tiền sử và đánh giá của bác sĩ.

WHO hiện cũng nhấn mạnh rằng chưa có một phương pháp đơn lẻ được xem là “tiêu chuẩn vàng” tuyệt đối cho chẩn đoán giun lươn.

Phác đồ điều trị giun lươn như thế nào?

Điều trị giun lươn cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa ký sinh trùng.

Đối với nhiễm Strongyloides stercoralis mạn tính, ivermectin đường uống là thuốc điều trị được WHO ghi nhận là phương pháp điều trị chuẩn.

Tuy nhiên, phác đồ cụ thể không nên áp dụng giống nhau cho tất cả người bệnh. Bác sĩ cần đánh giá:

• Mức độ nhiễm và biểu hiện lâm sàng.
• Tuổi và cân nặng.
• Các bệnh lý đang mắc.
• Thuốc người bệnh đang sử dụng.
• Tình trạng miễn dịch.
• Tiền sử sử dụng thuốc corticosteroid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch.

Đặc biệt, người có nguy cơ suy giảm miễn dịch cần được đánh giá cẩn thận. Nhiễm giun lươn trong những trường hợp này có thể chuyển sang hội chứng tăng nhiễm hoặc nhiễm lan tỏa, là biến chứng nguy hiểm.

Vì vậy, người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị giun lươn hoặc tự kéo dài liệu trình khi chưa được bác sĩ xác định chẩn đoán và phác đồ phù hợp.

Phòng tránh nhiễm giun lươn

Phòng bệnh chủ yếu tập trung vào vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc với đất có nguy cơ nhiễm ấu trùng.

Một số biện pháp đơn giản nhưng lại rất quan trọng:

• Mang dép hoặc mang giày khi đi ngoài đất.
• Không đi chân đất tại khu vực có nguy cơ ô nhiễm.
• Rửa tay sạch sau khi tiếp xúc với đất.
• Giữ vệ sinh môi trường và xử lý phân người đúng cách.
• Hạn chế để trẻ em chơi ở những khu vực đất có nguy cơ ô nhiễm.
• Người có nguy cơ cao nên đi khám khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.

Cải thiện vệ sinh môi trường và xử lý chất thải đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc giảm lây nhiễm giun lươn.

Khám và điều trị giun lươn tại Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga

Nếu bạn đang bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa, ngứa da tái diễn, có tiền sử thường xuyên tiếp xúc với đất hoặc nghi ngờ nhiễm giun lươn, việc thăm khám chuyên khoa sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.

Tại Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga, người bệnh được bác sĩ đánh giá dựa trên triệu chứng, tiền sử dịch tễ và kết quả xét nghiệm để xây dựng hướng xử trí phù hợp. Với những trường hợp nghi ngờ bệnh ký sinh trùng, việc tiếp cận theo hướng chuyên khoa giúp hạn chế tình trạng điều trị theo triệu chứng kéo dài nhưng không giải quyết được nguyên nhân.

Hình ảnh: Tổn thương trên mu bàn chân của một bệnh nhân nhiễm giun lươn

Lời khuyên từ Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan

Giun lươn không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng những triệu chứng điển hình. Đặc biệt, khả năng tồn tại lâu dài và tự tái nhiễm khiến bệnh có thể bị bỏ sót nếu người bệnh chỉ điều trị triệu chứng.

Nếu bạn nghi ngờ mình nhiễm giun lươn, đừng tự mua thuốc điều trị. Hãy đến cơ sở chuyên khoa ký sinh trùng để được thăm khám, lựa chọn xét nghiệm phù hợp và điều trị theo tình trạng thực tế.

Phòng khám Ký sinh trùng Ánh Nga hướng tới việc tư vấn, xét nghiệm và điều trị các bệnh lý ký sinh trùng theo quy trình chuyên khoa, với đội ngũ bác sĩ và chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực ký sinh trùng.

Hãy chủ động thăm khám khi có triệu chứng nghi ngờ để phát hiện và điều trị giun lươn đúng cách, hạn chế nguy cơ bệnh kéo dài và biến chứng.

Tiến sĩ Bác sĩ. Nguyễn Hằng Lan

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Tương Mai, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa