Ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii: Chẩn đoán và cách điều trị

Giới thiệu về ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii là một loại ký sinh trùng đơn bào phổ biến trên toàn cầu, gây ra bệnh toxoplasmosis (bệnh nhiễm Toxoplasma). Mặc dù có thể ký sinh ở nhiều loài động vật máu nóng, mèo là vật chủ chính duy nhất giúp ký sinh trùng này hoàn tất vòng đời. Con người có thể nhiễm Toxoplasma qua nhiều đường khác nhau và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là ở phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và bệnh nền.

Mèo là vật chủ chính gây ra bệnh Toxoplasma

Đường lây truyền ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Toxoplasma gondii có thể lây nhiễm sang người qua các con đường chính sau:

Tiếp xúc với phân mèo bị nhiễm trứng nang Toxoplasma (ví dụ: làm sạch khay vệ sinh mèo, vệ sinh cho mèo).

Ăn thịt chưa nấu chín kỹ (đặc biệt là thịt heo, thịt cừu hoặc thịt bò chứa kén Toxoplasma).

Ăn rau sống không rửa sạch có thể nhiễm trứng nang trong đất.

Truyền từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai nhi.

Truyền qua máu hoặc nội tạng ghép (hiếm gặp).

Triệu chứng khi nhiễm ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Đa số người nhiễm Toxoplasma không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi có biểu hiện, các triệu chứng có thể bao gồm như sau:

1. Người khỏe mạnh

Sốt nhẹ

Đau cơ, mệt mỏi kéo dài

Hạch bạch huyết sưng (điển hình là ở cổ)

Triệu chứng giống cúm

Ngứa nổi mẩn kéo dài không rõ nguyên nhân

2. Phụ nữ mang thai

Nếu nhiễm lần đầu khi đang mang thai, Toxoplasma gondii có thể lây sang thai nhi và gây ra:

Dị tật bẩm sinh

Thai chết lưu

Não úng thủy, viêm võng mạc, động kinh ở trẻ sơ sinh

Phụ nữ mang thai không nên gần gũi với mèo

3. Người có hệ miễn dịch yếu

Viêm não (encephalitis)

Co giật

Rối loạn tâm thần

Tổn thương võng mạc (viêm võng mạc do Toxoplasma)

Chẩn đoán bệnh nhiễm ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Việc chẩn đoán nhiễm Toxoplasma gondii cần dựa vào lâm sàng và xét nghiệm huyết thanh học:

1. Xét nghiệm huyết thanh

IgM anti-Toxoplasma: phát hiện nhiễm cấp tính

IgG anti-Toxoplasma: đánh giá nhiễm cũ hoặc miễn dịch

Kết hợp hai loại xét nghiệm này giúp bác sĩ xác định người bệnh đang bị nhiễm mới hay đã từng nhiễm trước đây.

Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm huyết thanh học để chẩn đoán Toxoplasma.

2. Xét nghiệm PCR

Tìm kiếm ADN của Toxoplasma trong máu, dịch não tủy, nước ối (trường hợp thai phụ).

3. Siêu âm tiền sản

Đánh giá những bất thường ở thai nhi nếu nghi ngờ mẹ nhiễm bệnh trong thai kỳ.

Cách điều trị nhiễm ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Điều trị là cần thiết trong các trường hợp sau:

1. Người có triệu chứng lâm sàng

Ivermectin/ Pyrimethamine/ Sulfadiazine/ Acid folinic là phác đồ điều trị điển hình kèm theo các loại thuốc hỗ trợ chức năng khác.

Phác đồ điều trị có thể được điều chỉnh theo triệu chứng của từng bệnh nhân.

Thời gian điều trị thường kéo dài 4–6 tuần, tùy vào mức độ tổn thương.

Bệnh nhân cần được Bác sĩ kê toa trực tiếp, không nên tự ý mua thuốc.

Tái khám và xét nghiệm lại khi hết một liệu trình.

2. Phụ nữ mang thai

Nếu phát hiện nhiễm trong thai kỳ, thường dùng Spiramycin để giảm nguy cơ lây sang thai nhi.

Nếu đã có bằng chứng lây truyền cho thai, bác sĩ sẽ chuyển sang dùng phác đồ mạnh hơn: Pyrimethamine + Sulfadiazine + Acid folinic.

3. Người suy giảm miễn dịch

Điều trị tích cực, lâu dài hơn do nguy cơ tái phát cao.

Toxoplasma chủ yếu ký sinh ở vật chủ là mèo, sau đó lây nhiễm sang người và các động vật khác.

Phòng ngừa nhiễm ký sinh trùng mèo Toxoplasma gondii

Những cách phòng bệnh hiệu quả bao gồm:

Nấu chín thịt hoàn toàn, đặc biệt là thịt đỏ.

Không ăn rau sống khi chưa được rửa sạch + ngâm nước muối loãng.

Đeo găng tay hoặc bảo hộ lao động khi làm vườn hoặc tiếp xúc với đất cát.

Rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi chạm vào mèo hoặc chất thải mèo.

Không để phụ nữ mang thai làm vệ sinh cho mèo.

Không ngủ chung và chơi đùa gần gũi quá với mèo.

Thường xuyên khám định kỳ và xét nghiệm ký sinh trùng nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.

Kết luận

Ký sinh trùng Toxoplasma gondii là mối nguy tiềm ẩn nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc hiểu rõ con đường lây truyền, các dấu hiệu nghi ngờ và chẩn đoán kịp thời là điều quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu.

Khi có các biểu hiện nghi ngờ như: Sốt nhẹ tái đi tái lại. Đau cơ, mệt mỏi kéo dài. Hạch bạch huyết sưng (điển hình là ở cổ). Triệu chứng giống cúm. Ngứa nổi mẩn kéo dài không rõ nguyên nhân cần đến các cơ sở chuyên khoa thăm khám và xét nghiệm huyết thanh sớm, tránh để tình trạng bệnh nặng sẽ rất khó lường.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Ánh

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Điện thoại 0985294298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa