Sán Lá Gan: Phân Biệt Sán Lá Gan Nhỏ Và Lớn, Con Đường Lây Nhiễm

Tìm hiểu tổng quan bệnh sán lá gan, phân biệt sán lá gan nhỏ và sán lá gan lớn, triệu chứng và con đường lây nhiễm vào cơ thể người. Tư vấn từ Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan - Phòng khám ký sinh trùng Hà Nội.

Tổng quan về bệnh sán lá gan và con đường lây nhiễm

Sán lá gan là một trong những bệnh ký sinh trùng khá phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Bệnh có thể gây tổn thương gan, đường mật và nhiều biến chứng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nhiều người thường nghe đến sán lá gan nhỏ hoặc sán lá gan lớn nhưng lại chưa hiểu rõ sự khác nhau giữa hai loại ký sinh trùng này cũng như con đường lây nhiễm của chúng vào cơ thể.

Dưới đây, Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về bệnh sán lá gan, cách phân biệt hai loại sán thường gặp và những dấu hiệu cần đi khám sớm.

Sán lá gan nhỏ thường có ở cá, cua, ốc... và rau thủy sinh

Tổng quan về ký sinh trùng sán lá gan

Sán lá gan là loại ký sinh trùng thuộc nhóm trematode (sán lá) sống ký sinh chủ yếu trong gan và hệ thống đường mật của con người hoặc động vật.

Chúng có hình dạng giống chiếc lá, kích thước vài milimet đến vài centimet. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, sán sẽ di chuyển đến gan và phát triển trong đường mật, gây viêm và tổn thương mô gan.

Bệnh sán lá gan thường gặp ở những khu vực có thói quen ăn thực phẩm chưa nấu chín kỹ, đặc biệt là cá sống, rau thủy sinh hoặc thực phẩm nhiễm ấu trùng sán.

Tại Việt Nam, bệnh xuất hiện rải rác ở nhiều tỉnh thành và nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:

• Viêm đường mật
• Áp xe gan
• Tắc mật
• Tổn thương gan kéo dài

Phân biệt sán lá gan nhỏ và sán lá gan lớn

Hiện nay, hai loại sán lá gan gây bệnh cho người phổ biến nhất là sán lá gan nhỏ và sán lá gan lớn. Mặc dù đều ký sinh trong gan nhưng chúng có nhiều điểm khác nhau.

Sán lá gan nhỏ

Sán lá gan nhỏ thường do các loài ký sinh trùng như:

• Clonorchis sinensis
• Opisthorchis viverrini

Đặc điểm:

• Kích thước nhỏ, khoảng 1–2 cm
• Sống trong đường mật của gan
• Thường lây qua cá nước ngọt sống hoặc chưa nấu chín

Loại sán này lây nhiễm vào con người liên quan trực tiếp đến thói quen ăn uống như:

• Gỏi cá
• Cá tái
• Cá chưa nấu chín kỹ

Nếu nhiễm lâu dài, sán lá gan nhỏ có thể làm tăng nguy cơ viêm đường mật mạn tính và thậm chí liên quan đến ung thư đường mật.

Các tỉnh có tỷ lệ nhiễm cao: Nam Định, Ninh Bình, Hòa Bình, Hà Nội, Thanh Hóa, Bình Định, Phú Yên….

Sán lá gan lớn

Sán lá gan lớn thường do:

• Fasciola hepatica
• Fasciola gigantica

Đặc điểm:

• Kích thước lớn hơn, có thể dài 2–3 cm
• Ký sinh trong gan và đường mật
• Thường lây qua rau thủy sinh sống (rau muống nước, rau cần, cải xoong…).

Các loại rau dễ nhiễm ấu trùng sán lá gan lớn gồm:

• Rau ngổ
• Rau muống nước
• Rau cải xoong
• Các loại rau mọc ở ao hồ

Sán lá gan lớn khi xâm nhập cơ thể sẽ di chuyển qua nhu mô gan, gây tổn thương mô gan rõ rệt và có thể tạo ổ viêm hoặc áp xe.

Những tỉnh có số ca nhiễm cao gồm: Bình Định, Phú Yên, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Gia Lai, Đà Nẵng…. và các tỉnh miền núi phía Bắc, tuy nhiên gần đây cũng đã có xuất hiện những ca bệnh ở các tỉnh đồng bằng Sông Hồng.

Vì phạm vi phân bố rộng và số ca được phát hiện nhiều nên sán lá gan lớn hiện được xem là loại gặp nhiều hơn ở Việt Nam. 

Xem thêm video Sán lá gan: https://youtube.com/shorts/lNoUTtphQRE?si=wXW03993jjaYnHE0

Con đường lây nhiễm sán lá gan vào con người

Nhiễm sán lá gan thường xảy ra khi con người ăn phải ấu trùng sán có trong thực phẩm.

Các con đường lây nhiễm sans lá gan phổ biến bao gồm:

1. Ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa nấu chín

Đây là nguyên nhân chính gây sán lá gan nhỏ.

Những món ăn có nguy cơ cao:

• Gỏi cá
• Cá tái
• Cá muối chưa chín
• Cá nướng chưa chín kỹ

Ấu trùng sán tồn tại trong thịt cá và khi ăn vào cơ thể sẽ phát triển thành sán trưởng thành trong đường mật.

2. Ăn rau thủy sinh sống

Một số loại rau mọc dưới nước có thể mang ấu trùng sán lá gan lớn.

Nếu ăn sống hoặc rửa không sạch, ấu trùng có thể đi vào đường tiêu hóa và xâm nhập gan.

3. Nguồn nước và môi trường sống ô nhiễm

Nguồn nước ao hồ hoặc thực phẩm nuôi trồng trong môi trường nhiễm ký sinh trùng cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm sán lá gan.

Triệu chứng khi nhiễm sán lá gan

Không phải người nhiễm sán lá gan nào cũng có triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Nhiều trường hợp phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe hoặc xét nghiệm ký sinh trùng.

Một số dấu hiệu người nhiễm bệnh sán lá gan thường gặp gồm:

• Đau tức vùng hạ sườn phải
• Mệt mỏi kéo dài
• Sốt nhẹ
• Rối loạn tiêu hóa
• Buồn nôn
• Chán ăn
• Sụt cân

Ở giai đoạn nặng hơn có thể xuất hiện các triệu chứng sau:

• Vàng da
• Gan to
• Viêm đường mật
• Áp xe gan

Nếu có các triệu chứng trên, người bệnh nên đi khám sớm để được kiểm tra và điều trị.

Thăm khám và xét nghiệm sán lá gan

Để chẩn đoán bệnh sán lá gan, bác sĩ thường chỉ định một số xét nghiệm cần thiết như:

• Xét nghiệm máu tìm kháng thể ký sinh trùng - giun sán
• Xét nghiệm phân tìm trứng sán
• Siêu âm gan mật
• Chụp CT hoặc MRI trong trường hợp cần thiết theo chỉ định của Bác sĩ

Việc chẩn đoán đúng loại ký sinh trùng giúp bác sĩ lựa chọn thuốc điều trị phù hợp và hiệu quả hơn.

Kiểm tra sán lá gan tại Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga

Nếu nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng hoặc có các triệu chứng kéo dài, người bệnh có thể đến Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga để được thăm khám.

Tại đây, bệnh nhân sẽ được:

• Khám chuyên khoa ký sinh trùng
• Xét nghiệm phát hiện có sán lá gan 
• Đánh giá tình trạng gan mật
• Tư vấn phác đồ điều trị phù hợp cho người bệnh

Việc phát hiện và điều trị sớm giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Phòng ngừa nhiễm sán lá gan

Để giảm nguy cơ nhiễm sán lá gan, người dân nên thực hiện các biện pháp sau:

• Ăn chín uống sôi
• Không ăn cá sống hoặc gỏi cá
• Hạn chế ăn rau thủy sinh sống
• Rửa rau sạch trước khi chế biến nấu ăn
• Tẩy giun định kỳ  6 tháng/ 1 năm theo hướng dẫn của bác sĩ
• Khám sức khỏe khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng

Lời khuyên từ bác sĩ

Sán lá gan là bệnh ký sinh trùng có thể âm thầm gây tổn thương gan trong thời gian dài. Vì vậy, nếu bạn thường xuyên ăn thực phẩm chưa nấu chín hoặc có các triệu chứng bất thường ở gan mật, hãy chủ động đi khám sớm.

Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Hằng Lan khuyến cáo người dân nên kiểm tra ký sinh trùng định kỳ để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.

Nếu cần tư vấn hoặc xét nghiệm sán lá gan, bạn có thể liên hệ Phòng khám ký sinh trùng Ánh Nga để được bác sĩ hỗ trợ và hướng dẫn chi tiết.

Xem thêm video Sán lá gan: https://youtube.com/shorts/lNoUTtphQRE?si=wXW03993jjaYnHE0

Tiến sĩ Bác sĩ. Nguyễn Hằng Lan

PHÒNG KHÁM ÁNH NGA HÀ NỘI

PHÒNG KHÁM KÝ SINH TRÙNG HÀ NỘI

CHUYÊN GIA VỀ NGỨA VÀ GIUN SÁN

ĐC: 443 Giải Phóng, Phương Liệt, Thanh Xuân, HN

Bác sĩ Lan: 0988161298 - Hotline: 02473001318

Mở của từ 7h đến 17h, thứ 2 đến CN

Xét Nghiệm, Điều Trị Bệnh Giun Sán Gây Ngứa